گفت‌وگو با محمد محمدی، پرستار و نویسنده «رگ‌گیری»
رگ‌گیریمان خوب است، قلق رگ‌ها دستمان است

 

گفت‌وگو با محمد محمدی، پرستار و نویسنده «رگ‌گیری»،

 به مناسبت رونمایی اولین چاپ

 

محمد محمدی، پرستار فارغ‌التحصیل از دانشگاه شهید بهشتی، این روزها حسابی مشغول است. نه به خاطر شیفت‌های طولانی، بلکه برای رونمایی اولین کتاب طنزش. کتابی که رفته سراغ چیزی که کمتر کسی جراتش را داشته: طنز ناب از سوءتفاهم‌های پرستاری.

 

اسم کتاب را گذاشته «رگ‌گیری». شاید برای اینکه همان اول کار به همه بفهماند: «ما رگ‌گیریمان خوب است، ضرر نمی‌کنید.»

 

پشت هر خط خنده در این کتاب، دوازده سال ایستادن پای تخت بیمار است در چهار شهر: از دزفول تا پلدختر، از تهران شلوغ و بیمارستان مسیح دانشوری تا بخش آی‌سی‌یوی بیمارستان شهدای یافت‌آباد.

 

«بخشی از خاطرات مال خودم است، بخشی را از همکارها جمع کردم، بخشی هم تجربه مشترکمان بوده.» جغرافیای کتاب، آدم‌ها و قومیت‌های مختلف را به صحنه آورده؛ بی‌آنکه بخواهد به کسی بربخورد.

 

نویسنده «رگ‌گیری» می‌گوید هدفش این بوده که نشان دهد بیمارستان فقط جای گریه نیست. توی دل ارتباط مداوم پرستار و بیمار و همراه و همکار، یک زندگی جریان دارد. او فقط آمده آن قسمت خنده‌اش را پررنگ‌تر کرده.

 

به بهانه رونمایی، پای صحبت این پرستار طنزپرداز نشسته‌ایم تا برایمان بگوید چطور از دل باورهای عجیبی مثل «پیچ سرم اگر بسته نشود هوا می‌رود توی رگ» یک کتاب طنز درآورده:

آقای محمدی! ایده اصلی نوشتن خاطرات طنز پرستاری از کجا آمد؟ چه شد که تصمیم گرفتید تلخی‌های گاهِ این حرفه را با زبان طنز روایت کنید؟

از خیلی قبل‌تر، تقریباً از زمانی که وارد این کار شدم، بعضی جاها یادداشت می‌کردم که یادم بماند. ارتباط گسترده‌ای در حرفه پرستاری وجود دارد و اتفاقات تلخ و شیرین زیاد می‌افتد. از آنجایی که فضای بیمارستان ناخودآگاه آدم را می‌برد به سمت غم و غصه، حس کردم شاید این اتفاق‌های بامزه برای مردم جذاب باشد. با فراگیر شدن فضای مجازی، این خاطرات را در پلتفرم‌های مختلف مثل اینستاگرام منتشر کردم و دیدم اقبال مردم خیلی زیاد است. خیلی‌ها پیشنهاد دادند اینها را جمع‌آوری کنم به صورت یک مجموعه که بشود یک جا خواند. این من را مصمم کرد که اگر اقبال وجود دارد، چرا که نه؟ شاید مردم را نزدیک‌تر کند به فضای حرفه پرستاری و اتفاقات شیرین و بامزه‌اش.

 

خیلی از مردم فکر می‌کنند محیط بیمارستان فقط جای غم و ناراحتی است. شما با این کتاب دارید می‌گویید که «توی همین محیط غمگین هم آدم می‌تواند بخندد». به نظرتان راز اینکه یک پرستار وسط همه آن فشارها باز هم چشم طنز داشته باشد چیست؟

 وقتی مشکلی در سلامتی افراد اتفاق می‌افتد، می‌روند سمت بیمارستان. این گارد گرفتن و حس خوب نداشتن نسبت به بیمارستان طبیعی است، چون درصد زیادی از مرگ و میرها در بیمارستان اتفاق می‌افتد. اما به خاطر ارتباط مداوم آدم‌ها با هم – پرستار با پرستار، پرستار با پزشک، همراه بیمار با پرستار، پرستار با بیمار – توی دلش چیزهای بامزه هم وجود دارد. یک زندگی‌ای در محیط بیمارستان دارد اتفاق می‌افتد. ما به عنوان پرستار بخش زیادی از زندگی‌مان را در محیط کار می‌گذرانیم و این یک زندگی جدا است با تمام مختصات یک زندگی معمولی: غم دارد، شادی دارد، گرسنگی دارد، عصبانیت دارد، خوشی دارد، تلخی دارد، شیرینی دارد. نمی‌شود فقط غمش را پررنگ کرد. این اتفاقات بامزه هست که خیلی‌ها شاید تجربه‌اش کرده باشند و با خوندن کتاب احساس آشنایی پیدا کنند. یک زندگی با تمام مختصات زندگی معمولی توی بیمارستان هست که من فقط قسمت طنزش را قوی کردم.

 

شما از چند شهر و بیمارستان نام بردید: دزفول، پل دختر، تهران. جغرافیا چه تأثیر مستقیمی بر میزان یا جنس خاطرات طنز شما داشته است؟
هر کدام از این شهرها آدم‌هایشان زبانشان متفاوت است، لهجه متفاوت، عادت‌های متفاوت، فرهنگ متفاوت، حتی پوشش‌های متفاوت، عقاید متفاوت. برای منی که وارد شهری مثل دزفول شدم و با آنجا ناآشنا بودم، برخوردهای بامزه و کنش‌واکنش‌های بامزه به وجود می‌آید. بعضی اصطلاحاتشان را نمی‌دانم، بعضی کلمات که برای من یک معنی دارد برای آنها معنی دیگری می‌دهد. این برخورد با فرهنگ‌های مختلف و دنیاهای مختلف به خودی خود باعث بروز کنش و ‌واکنش‌های بامزه می‌شود. جاهایی که به طنز کار کمک کرده، از این تفاوت‌ها استفاده کردم. به عنوان فردی که از یک شهر به شهر دیگر با فرهنگ متفاوت می‌رود، تا بیایم عادت کنم به آن محیط، اتفاق‌هایی به وجود می‌آید که توی دنیای بیمارستان و پرستاری می‌تواند بامزه باشد.

 

 در کتابتان به رابطه پرستار با بیمار، همراه بیمار و بین همکاران پرداخته‌اید. به عنوان نویسنده، فکر می‌کنید کدام یک از این سه رابطه بیشترین ظرفیت طنز را داشته و چرا؟

خیلی نمی‌شود تفاوتی قائل شد چون ارتباط مداومی وجود دارد بین پرستار با کل کادر درمان. اما به هر حال بیشترین مجادلات پرستارها معمولاً با همراه بیمارهاست توی بخش‌ها و این مجادله خودش باعث به وجود آمدن ظرفیت‌های طنز می‌شود. همراه بیمار می‌آید و اصرار به بعضی چیزها دارد که اطلاعاتی در موردشان ندارد، اسم‌ها را اشتباه می‌گوید، اسم داروها را، اسم پروسیجرهای درمانی را. این مجادله چون با همراه بیمار خیلی بیشتر است، ظرفیت طنز هم به نسبت بیمار و همکارها یک مقدار بالاتر است.

 

 اینکه کتاب هم تخصصی نباشد که مردم عادی بفهمند و هم عامیانه نباشد، سخت نبود؟ چطور توانستید این تعادل را حفظ کنید؟

اگر قرار باشد بحث‌های تخصصی را خیلی تخصصی کنیم، مخاطب ارتباط برقرار نمی‌کند. ما خاطرات و اتفاقاتی که خیلی معمولی هستند و ممکن است خیلی‌ها تجربه‌اش کرده باشند را آمدیم به عنوان یک فضای کلی ترسیم کردیم. اگر داخل آن بعضی اصطلاحات که مختص کار پرستاری یا پزشکی است را آوردیم، کنارش یک تعریف کوچکی هم دادیم که مخاطب آشنا شود. فضای کلی، فضای خاطره تعریف کردن صمیمی است. آن وسیله یا پروسیجر تخصصی به عنوان یکی از اجزای کلی آن خاطره آمده در دل کار، اصل نیست، یک جزئی از آن فضای کلی است. سعی کردیم این فضای تخصصی را برجسته نکنیم که مخاطب ارتباط برقرار کند.

 طنز شما بیشتر متکی به دیالوگ است یا موقعیت؟ یعنی بیشتر از حرف‌های عجیب بیماران خندیده‌اید یا از اتفاقاتی که خودتان درگیرش بودید؟

 طنز بیشتر طنز موقعیت است. ممکن است این طنز متکی به دیالوگ خیلی کوتاه هم باشد، ولی بیشتر موقعیت است. یک سری اتفاقات بامزه، یک سری سوءتفاهم‌های بامزه پیش آمده که در کنارش ممکن است طنز متکی بر دیالوگ هم باشد، اما کلیت کار متکی به موقعیت‌های طنز است. گاهی منِ پرستار درگیر یک سوءتفاهم می‌شوم و بر اساس آن تا یک مرحله‌ای می‌روم و بعد می‌فهمم از اول اشتباه بود. گاهی یک همراه بیمار کاری انجام داده، گاهی یک همکار. طنز کتاب بیشتر بر اساس موقعیت است.

 

پرستاران معمولاً از فشار کاری و کمبود نیرو گلایه دارند. در کتاب شما جایی برای «طنز سیاهِ» این فشارها باز شده یا فقط به خاطرات سبک پرداخته‌اید؟

 کمتر کسی هست که از فشار کاری و کمبود نیروی پرستاری خبر نداشته باشد. بازگو کردنش به صورت مستقیم توی کتاب، مگر اینکه یک ضرورتی وجود داشته باشد که به طنز کار کمک کرده باشد، یا یک اتفاقی به خاطر همان کمبود نیرو افتاده باشد و خیلی پراکنده است. نه اینکه به صورت مستقیم بخواهم بپردازم. گاهی بر اساس آن تجربه، یک موقعیت بامزه یا یک دعوایی به وجود آمده که یکی از دلایلش کمبود نیرو و فشار کاری بوده، یک اشتباه کلااتفاق افتاده که فشار کاری باعثش بوده. اینجوری شاید در دل آن اتفاق به این مسئله اشاره کرده باشم. اما اینکه صرفاً بخواهم بگویم فشار کاری فلان است، معمولاً توی کتاب این شکلی نبوده است.

 

فکر می‌کنید اگر این کتاب را یک پرستار بخواند و یک غیرپرستار، کدام یکی بیشتر می‌خندد؟ فرق خنده‌شان در کجاست؟
فکر می‌کنم پرستارها بیشتر می‌خندند، چون می‌بینند این اتفاقات در بیمارستان‌های دیگر شهرها هم رخ داده و «آسمان پرستاری همه جا یک رنگ است». مخاطب عادی هم ممکن است بخندد و برایش خیلی از این سوءتفاهمات پیش آمده باشد؛ تلفظ اشتباه اسم‌ها، اشتباه در کاربرد یک وسیله. ، اما پرستار از نگاه علمی به ماجرا نگاه می‌کند.

 

 کدام خاطره از کتاب را هر خواننده‌ای بخواند، حسرت می‌خورد که «کاش جای تو بودم و این صحنه را می‌دیدم»؟

 یک خاطره هست که یک بنده‌خدایی آمد با یک سبیل ناصرالدین‌شاهی، کف پایش چاک خورده بود. من رفتم برای بخیه کردن کف پایش. شروع کرد به تعریف از خاطرات قوی بودنش. بعد که با یک سرنگ دو سی‌سی رفتم موضع را بی‌حس کنم، کسی که نود-نود و پنج کیلو وزن داشت، با آن سیبیل ناصرالدین شاهی خفن، بلافاصله غش کرد! این را برای هرکسی تعریف کردم، واکنشش خیلی مثبت بود و خیلی خندیدند، یک جوری که می‌گفتند کاش تو آن صحنه بودم. فکر می‌کنم این را خیلی‌ها توی کتاب دوست داشته باشند. برای خودم هم خیلی موقعیت بامزه‌ای بود.

 

 اگر روزی قرار باشد این کتاب تبدیل به فیلم یا سریال شود، دوست دارید کارگردان کدام خاطره را دستکاری کند و اغراق‌آمیزتر نشان بدهد؟

 حقیقتاً خیلی به این فکر می‌کنم که بعداً شاید تبدیل به سریال یا فیلم شود. اما در مورد اغراق‌آمیزتر نشان دادن مخالفم. چون درسته اتفاقات خیلی ساده است، ولی تو همین سادگی‌اش بعضی وقت‌ها انقدر همه چیز عجیب است و ماجرا آنقدر اغراق‌آمیز به نظر می‌رسد که ممکن است احساس کنید من به عنوان نویسنده دارم اغراق می‌کنم، مبالغه می‌کنم. مثلاً شما فکر کن یک نفر سَم خورده برای خودکشی، بعد آمده ایستاده توی صف پزشک اورژانس و معترض است که چرا صف طولانی است و به پرستار می‌گوید آقا من سم خوردم خودکشی کنم، چرا نوبت رعایت نمی‌شود؟ این ماجرا خیلی عجیب است. آدم حس می‌کند مبالغه و اغراقی درونش است، در صورتی که واقعاً این اتفاق با همین مختصات افتاده. بعضی از داستان‌ها یک اغراق نهفته‌ای داخلش هست که شاید اصلاً نیاز به چیز بیشتری نداشته باشد.

 

 به نظر شما مردم بعد از خواندن این کتاب، چه دید جدیدی نسبت به شغل پرستاری پیدا می‌کنند؟ چه چیزی را در مورد پرستارها قبلاً نمی‌دانستند که حالا می‌فهمند؟

 اصلی‌ترین دلیلم برای نوشتن این کتاب این است که نشان دهم توی بیمارستان‌ها هم یک زندگی در جریان است با مختصات یک زندگی معمولی. آدم‌هایی که آنجا هستند در وهله اول آدم هستند؛ گرسنه می‌شوند، تشنه می‌شوند، عصبی می‌شوند، ناراحت می‌شوند، غر می‌زنند، دلخور می‌شوند، دعوا می‌کنند، خاطرات خوب و بد دارند، شوخی بینشان هست. این مختصات یک زندگی نرمال است که ما هر جای دیگر می‌بینیم. بیمارستان گاهی وقت‌ها امیدِ ناامید شده آدم‌ها را زنده می‌کند، خیلی از آدم‌ها را برمی‌گرداند به زندگی، خیلی از خانواده‌ها را نجات می‌دهد. پرستارها به واسطه ارتباط بیست‌وچهار ساعته با بیمار و همراه، خیلی در این مسیر سهیم هستند. می‌خواهم بگویم این اتفاقات کوچک طنز روزمره یک پرستار را هم می‌خواستم نشان دهم.

 

 اگر بخواهید فقط یک جمله بگویید برای کسی که هنوز مطمئن نیست این کتاب را بخرد، آن جمله چیست؟

 نگران نباشد، ما رگ‌گیریمان خوب است، قلق رگ‌ها دستمان است، ضرر نمی‌کنید!

 

 برای چاپ دوم هم برنامه‌ای دارید؟ یعنی خاطرات بیشتری مانده که توی این کتاب جا نشده؟

خاطرات که زیاد است. ولی بیشتر دوست دارم توی همین چاپ اول ببینم واکنش اطرافیانم به خصوص همکارهای پرستارم در جاهای مختلف چطور است. اگر واکنش مثبتی بگیرم، خیلی برای شروع تاثیرگذار است. خاطرات خیلی تعدادش بیشتر از این است. حالا یا برای جمع‌آوری خاطرات دیگر، یا چاپ دوم، بستگی به واکنش‌هایی دارد که از این چاپ اول می‌گیرم.

 

 در پایان، اگر بخواهید یک سوءتفاهم درباره حرفه پرستاری که ریشه در همین کتاب طنز دارد را پیش‌دستانه حل کنید، آن سوءتفاهم چیست؟

بزرگترین سوءتفاهمی که هرچقدر هم در موردش توضیح بدهیم حل نمی‌شود، این است که مخاطبان باور کنند وقتی پیچ سرم بسته نشود، هوا توی رگ بیمارشان نمی‌رود و بیمارشان نمی‌میرد. واقعاً اگر این به صورت یک باور دربیاید و چنین چیزی را قبول کنند، خیلی از مسائل بعداً با یک توضیح ساده می‌تواند حل شود.

 

ثبت ديدگاه